| 1141.
urtean ‘Alça’ren lehenengo aipua topatzen
dugu, Nafarroako Erregea zen Gartzia Berrezarleak emandako
agiri batean, berea baitzen lurralde hau, bai eta Gipuzkoa
osoa ere.
Une
horretatik abiatuz, besteak beste hauek dira datarik
aipagarrienak:
1178.a:
Altza ageri da Iruñeako Elizak Donostialdean
dituen eremuen artean
1390.a:
San Martzial Baseliza eraiki zen
1397.a:
Gipuzkoako Batzarrak, Getarian bilduta, Altza aipatzen
du bere Ordenantza Kuadernoan.
Erdi
Arotik aurrera gure komunitatea gero eta nabarmenagoa
bilakatu da, hala Donostialdean nola Gipuzkoako historian.
Lurralde osoan behin eta berriro aipatuko dira Altzako
jarduera ekonomikoa (sagardoa, merkataritza abelzaintza...),
erlijiosoa (istilutsua maiz), eta izen altzatarrak (Txipres,
Berra, Miraballes; Garbera, Kasares, Sius,...).
Hauetako
ezaugarri asko eta asko gaurdaino iritsi direla bistan
da nahiz eta eraldaketa handia pairatu.
Nolakoa
ote zen Altza zahar hura? Nola irudikatu? Bada, San
Martzial gune nagusia izanik, etxeak eta baratzak bere
inguruan antolatzen ziren. Toki nagusi honetatik urrundu
ahala, baserriak han-hemenka, nekazal lurrak (zereal-soro,
sagardiak, e.a.) eta basoak... Edonola ere, batasuna
duen giroa da, berezko unibertsoa; berezko barne antolakuntza
irmoa dago Altzan.
Ertaroko
aztarna gutxik saihestu du txikizioa; halere, batetik,
baserriek hartu duten tokia edota eremuak banatzeko
modua azpimarratzeko aztarnak ditugu; eta, bestetik,
esate baterako, Txipres dorrea, edota bideak -Astigarraga
aldekoak; Orereta-Molinao-Donostia zeharkatzeko Altzatik
errazagoa dela erakusten digun Gazteluenekoa- garai
hartatik ere gorde ditugu.
|
